Feb 10, 2019

Prometheos


Prometheos le igne
al homines dava
Defiar magne deos
ille osava
Adjutava struer
civilisationes,
prosperitate
in multe nationes

Le igne es sapientia,
le lumine del anima
Ma isto es un gladio
con duo laminas
potente dissecar
mysterios del vita
sed al mesme tempore
sovente suscita
scopos obscur
nutrite de egoismo,
fame de poter,
machiavellismo

Le possessores
del foco, del igne
ha un instrumento
benigne - maligne
Responsabilitate
digne de deos
le qual les olim dava
Prometheos 
 

Detra persianas


Detra persianas
le debile sol
Ancora distante
es mi amor

Le stellas consola:
amico, patientia,
tosto primaver’
plenara le absentia


Feb 6, 2019

Illes comprava le celo

Novella satiric 
 
John Viotti esseva un vetere musico rock in su septantas qui habitava in New York. Ille sonava le guitarra electric in le gruppo Flying Rocks, le qual principalmente exequeva versiones cover del musica del sexantas e anque su proprie material. Ille habeva laborate in un boteca con discos durante multe annos, ante esser pensionate.

In su juventute ille esseva un cercator spiritual.
Ille legeva multo super differente religiones e philosophias, ma non poteva trovar alcun que poterea convincer le. In su adolescentia ille abandonava le religion de su familia, 

le catholicismo. Ille esseva un rebello qui cercava libertate.
Ille non trovava responsas satisfaciente al grande questiones del vita, e al fin resignava e deveniva atheista. 
Su plus grande joia, ille in vice trovava in le musica. 

Illo deveniva su religion.

Un die ille deveniva multo malade e esseva colpate de un alte febre. Ille jaceva in le lecto e sudava. Post un tempore hallucinationes phantasmatic le infligeva. Subitemente ille lassava su corpore. Ille lo videva in basso al lecto. 

Ex alto un forte lumine se approximava. Illo deveniva de plus in plus intense. Al fin ille baniava in un mar de luce auree.

Un figura se approximava: un homine in vestimentos multicolor in blanc, rubie e jalne, circumferite de un blanc plumage. Detra ille esseva un grande porta auree.
-Es isto le celo? John demandava.
-Si! Io es Chimalpahin Quauhtlehuanitzin. Io es portero hic.
-Como? Assi il ha un vita post le morte?! Qual esseva tu nomine?
-Chimalpahin Quauhtlehuanitzin.
-De ubi veni iste nomine?
-Illo es azteca.
-Io non lo pote pronunciar, assi io te nominara Chima! 

Como es, que un persona azteca es le portero del celo?
-Nos possede le celo!
-Que!? Como es isto possibile? 

John deveniva assi choccate que ille revolveva alcun vices, levitante in le ethere.
-Nos ha comprate le celo del deos hindu.
-Que? Esque on pote comprar le celo?
-Toto pote esser comprate.
-Ma de ubi vos habeva medios a facer isto?
-Ante sex centos anno nos investiva un grande quantitate de auro in le fundo auree del deo roman Mercurio.
Nos accordava de un profito fixe de 3% cata anno, post impostos. Le valor del auro initialmente correspondeva a illo de 100.000 saccos de granos de caffe. Post 500 annos, gratias al effecto de renta super renta e reinvestimento automatic del ganio, le valor cresceva a plus que 

250.000.000.000 saccos de granos de caffe.
Isto esseva in 1918, secundo le calendario terrestre. 

Iste anno nostre grande chef Huitzilopochtli viagiava al regno celeste, que tunc esseva governate del deos hindu Brahma, Vishnu e Shiva, e proponeva comprar le regno.

-Como?! John interrumpeva. Ma ubi alora esseva le deo christian?
-Io non sape. Lassa me finir mi conto!
-OK.
-In le comencio le deos hindu esseva reluctante, ma al fin illes esseva convincite, recipente le garantia que tote le hindus illuminate anque poterea remaner in le celo. Omne alteres esseva expellite e omne nos aztecas e nostre descendentes 

nos moveva ad hic.
-Ma ubi es Jesus?
-Ah, ille! Ille vaga trans le Via Lactee, insimul con multe altere prophetas e predica a cata un que vole ascoltar.
-Assi il ha altere civilisationes in le universo?
-Si, il ha multes...
-Pote tu contar me de illos?
-No, iste conversation es tediose e me fatiga. Per favor, vade via!
-Non pote io entrar?
-No, tu non es benvenite hic.

Tunc subito un figura appareva: un vetere homine con cute brun dorate. Ille habeva perdite le majoritate de su capillos ma in vice portava un longe barba blanc. Ille portava un habito blanc e un mantello rubide. Su facie esseva 

gentil e pacific.

-Veni a me, cercator! ille diceva.
-Qui es tu? John demandava.
-Io es cognoscite como Laozi. Io scribeva mi libro 

Dao De Jing, ante que cavalcar via al montes. 
E nunc io es hic.
-Oh! Es tu? John esseva colpate de grande surprisa.
-Veni a me, si tu vole.

Laozi se trovava un poc distantia via. John flottava a ille.

-Nunc nos pote parlar sin interferentias, Laozi diceva.
-Io te vole dicer, ille continuava, que iste homines qui vole comprar le celo e vender le celo non ha comprendite le via: Dao.
-Si, iste es peculiar. Como on poterea comprar le celo?
-Lassa illes jocar. Illes solo isto cognosce. le celos, le terras, le soles, solo son alcun cosas inter le dece milles cosas, que flue ex Yin e Yang: le par original del oppositos. Iste personas son jectate inter euphoria e desperation, ma ille qui vole trovar pace, seque Dao.
-Como on face isto?
-Sia spontanee, lassa tu passos conducer te. Seque le fluvio a ubi illo te conduce, assi como le rivo que trova su via trans le foreste.
-Io vole retornar al terra. Obviemente io non es morte: io ya es hic e parla con te.
-Vita e morte solo son parolas e conceptos. Dao es eternal. Tu pote sequer le via eternemente e trovar pace per discoperir le quietude in le movimentos.
-Tu pote philosophar tanto, quanto tu vole, Chimalpahin bruscamente interrumpeva. Isto cambia nihil. Nos ha comprate le celo! Nos vive hic e nos delecta. Nos mangia gustose plattos e audi belle musica tote le dies. Nemo pote privar nos de isto!
-Trova tu proprie via, Laozi diceva. Postea ille se tornava e evanesceva.
-Attende! John critava, ma Laozi jam habeva disparite.

Resignate, John se sedeva a un parva nube sin saper que facer. Un longe tempore passava, ille non sapeva quanto longe. Ille se sentiva totalmente desperate e non se poteva mover del toto.
Al fin ille succuteva, audiente un ruito detra se. Ille se tornava e videva un figura multo familiar. Donald Trump appareva, con un valise in su mano! Trump primo acerbemente reguardava Chimalpahin e postea se tornava a John.

-Qui es iste salvage? Ubi es sancte Petro? Io demanda parlar con ille. Como illes osa admitter iste detestabile mexicanos hic?
-Q...Que fa...face tu hic? John balbutiava.
-Como tu pensa? Io ya es morte. Le maledicte medias e omne le stupide politicos me tanto infuriava que io al fin habeva un infarcto cardiac.
-Isto naturalmente es lamentabile, ma tu anque non es tanto gentil, in mi opinion. De facto io non votava a te.
-Cessa garrular stupidemente. Ora io va passar le portas del regno celeste. Vade tu con me o non?
-Iste viro, Chima, non nos vole admitter.
-Qual nonsenso!

Trump approchava Chimalpahin con passos decisive.
-Move te, salvage! Io entrara al regno celeste!
-Tu non passara, maligne spirito.

Trump attaccava Chimalpahin, essayante abatter le. Immediatemente le portas del celo se aperiva e un gruppo de guerreros azteca armate con lanceas curreva in avante. Trump, surprendite, se jectava retro e hastava a John.
-Que es isto?! ille critava.
-Le aztecas ha comprate le celo, John respondeva con un suspiro.
-Ah vermente, il es assi, Trump murmurava. Alora io probara un altere strategia.
Ille approchava le aztecas, le quales stava con lanceas levate e le mirava indignatemente.
-Sape vos qui io es? ille vocava.
-Isto non importa, Chimalpahin respondeva. Vade via! Isto es un area private.
-Io es Donald Trump. Io comprara le celo de vos. Io es un milliardario.
-Le celo non es a vender.
-Io pagara dece milliardos dollars!
-No! Chimalpahin irate critava.
-Cento milliardos! Donald Trump pote prender imprestos, ille es digne de credito, Trump continuava, parlante de se mesme in tertie persona.

Un guerrero jectava su lancea a ille. Trump lo evitava per inclinar se. Con furia ille aperiva su valise. Ibi se trovava un cylindro metallic apud un circuito imprimite e un micre pannello con buttones. 
-Isto es un bomba atomic! Si vos non seque mi voluntate, io lo detonara!

In le mesme momento un ruito tonitruante subito resonava e omnes se tornava al fonte del forte sono.
Un grande nave spatial de color nigre e gris, con formas irregular, subito appareva. Illo pesantemente atterrava a un spisse nube, un porta se aperiva e un scala automaticamente se abassava. Exiva un viro, un homine con caftan blau, longe capillos brun e barba. Plure humanoides de grande statura in supertotos jalne le sequeva.
Illes habeva longe, tenue brachios e teneva objectos resimilante pistolas in su manos. Lor capites esseva quasi toto rotunde, le pelle verde pallide e le oculos grande e toto nigre.

-Io es le filio del homine! le viro diceva in un voce alte e solemne. Qui ha profanate le domo de mi patre?
-Jesus! John critava essente toto foras de se.
-Servitores del Mammona! Jesus vocava, vos evelia in me le mesme ira que le mercatores del templo! Io vos jectara in basso a vostre dominator!
Le humanoides, tote al mesme tempore, discargava su armas contra le guerreros azteca. Illes esseva colpate de radios de laser e cadeva al terra. Plus de guerreros tunc curreva trans le porta e recipeva le mesme tractamento que su amicos. Post isto nemo plus osava exir. Le porta in hasta esseva claudite.
-Non vos preoccupa, Jesus diceva, illes solmente es esturdite. 


Jesus se tornava a Trump e John:
-Esque vos es agnos in mi grege?
-Si! Trump respondeva sin hesitation.
-Le die del judicamento se approcha. Io retornara a Jerusalem pro judicar mortes e viventes!
-Ma qui es iste typos? Trump demandava indicante le humanoides in jalne supertotos.
-Isto es mi nove discipulos. Illes ha abandonate lor mores pagan e trovate le juste credentia. Lor nomine es Tyu'kai. Illes veni de un planeta del classe M que orbita Alpha Centauro.
Un del Tyu'kai exprimeva alcun sonos crepitante e sibilante.
-Que vos audi como bellemente illes lauda le Senior! Jesus diceva lyricamente.
-Tu non pote apportar iste deforme creaturas al Terra! Trump diceva acerbemente. Io ha prohibite entrata a tal individuos!
-Omne illes qui crede in le Senior es benvenite in su domo. Tu jura alteres, ma specta a te mesme! Tu oculos es aperite ma le spirito es cec.

Jesus se tornava a John:
-Que es tu nomine, amico?
-John.
-Tu porta le nomine de mi amate discipulo Johannes! An tu es un agno in mi grege?
-Usque nunc io esseva atheista.
-Sed nunc, quando tu ha vidite, an tu pote creder?
-Io pensa que si, John respondeva insecurmente.
-Anque io crede! Trump interloqueva.
-Lauda le Senior! Jesus clamava. Seque me!

Ille majestosemente levitava retro al nave spatial, sequite per Trump e John.
Illes imbarcava insimul con le Tyu'kai e le nave ascendeva.
Ex alto John videva edificios palatian detra le porta celeste.

-Nunc le sic ramos sera secate del fichiero e jectate al foco! Jesus diceva autoritarimente.
Un missile esseva tirate del nave e colpava un palatio in le centro del area azteca. Un magne flamma rapidemente expandeva e fumo obstrueva le vista.

-Nunc le idolo ha essite punite, Jesus diceva calmemente.
-Ma io pensava que tu es contra violentia, John diceva anxiosemente. "Offere le altere gena", "Que ille qui es sin culpa jecta le prime petra".
-Sed io etiam diceva "Non jura, assi que vos non sia jurate". Qui es tu qui vole jurar le Filio del Homine? An tu non memora que io etiam diceva: "Non crede que io ha venite con pace al Terra. Io non ha venite con pace, sed con gladio."
-Pardona me, Jesus! John diceva con voce tremulante.
-Si tu pardona le homines lor delictos, tu Patre celeste anque pardonara te!
John acceptava le responsa e se poneva a un sedia inconfortabile.

Ora le inhabitantes del celo esseva sin leader. Le missile habeva destruite le palatio del chef azteca, e su anima habeva essite pulverisate. Illes se sentiva perdite, ma anque discargate, nam illes habeva satis del governamento dictatorial.
Un grande incontro esseva arrangiate ubi le plus illustre habitantes celestial se aggregava.
Ma le aztecas non poteva accordar se de qui deberea esser le sequente chef. Tosto il habeva tumulto e post un curte tempore anarchia occurreva.

Le hindus illuminate, qui habeva remanite in le celo, inviava un message al deos hindu, qui antea habeva governate ibi, con un appello de adjuta. Il non passava un die ante que le governatores previe arrivava.
Tres figuras se monstrava in le firmamento, circumferite de un lumine auree:
Un viro sedente a un grande flor de loto, con tres capites con barbas blanc e coronas de auro, et etiam quatro brachios: isto esseva Brahma.
Ancora un viro con cute blau, quatro brachios, corona de auro, un cobra con cinque testas detra su capite e un sceptro auree in le mano dextere: isto esseva Vishnu.
Finalmente un viro con cute blau un poco plus pallide, anque ille con quatro bracios. Ille entrava dansante.
Ille habeva un sarong de pelle de leopardo. In un mano ille habeva un parve tambur, e del altere un foco flammava: isto esseva Shiva.

-Nos ha retornate! illes diceva in unisono.
-Que face omne le homines non illuminate hic? Brahma demandava in un voce tonitruante que esseva audite in tote le celo.
-Omnes qui non es illuminate debe esser reincarnate! Vishnu diceva in un voce melodic que echoava assi que omnes le audiva.

Shiva jectava un flamma de su mano. Illo se divideva a milles flammas que volava a in le majoritate del habitantes del celo.
Le flammas les cessava e les duceva via, al rapiditate del luce, a differente planetas, pro esser reincarnate.
Solo remaneva le hindus illuminate. Illes dansava extaticamente e cantava mantras in sanskrito.

Intertanto, Jesus assemblava un flotta gigantic con milles naves spatial Tyu'kai le quales arrivava al Terra.
Le armas superior del Tyu'kai rapidemente neutralisava tote le defensas militar de omne le nationes.
Jesus ipse descendeva in Jerusalem, ubi ille establiva su sede.
Ille monstrava su poteres supernatural: ille levava su brachios, orava, e corpores morte repeva ex terra e se transformava a juvene e san homines. Le population del terra se plus que duplava in un nocte.

Le naves del Tyu'kai volava avante e in detra transportante homines a Jerusalem, ubi Jesus habeva instituite un tribunal del die del judicamento. Insimul con un grande gruppo de loyalistas e Tyu'kai, ille ageva judice.
Illes inquireva omne le homines. Criminalistas e malevole personas deveniva jectate in vulcanos, ubi illes debeva natar in magma e suffrer agonias horribile.
Omne le bon christianos poteva remaner al terra, durante que le resto, le bon paganos, esseva transportate al planeta del Tyu'kai, ubi les attendeva un vita como servitores in le domos de ric Tyu'kais.

Post isto, meraviliose cosas eveniva al terra. Con le adjuta del avantiate technica del Tyu'kai le ambiente deteriorate poteva esser restaurate. Le population del terra habeva diminuite considerabilemente.
Domos in mal condition esseva demolite e in vice belle villas esseva erigite. Mirific jardines esseva plantate. Le agricultura e le elevamento de animales esseva facite plus effective e humanitari. Omne homines poteva satiar se con cibo ecologic de alte qualitate.

Ubique grandiose cathedrales esseva erigite. Le fumar deveniva prohibite. Vino con un basse percentage de alcohol esseva le sol permittite bibita alcoholic.
Choros cantava psalmos in le stratas. Infantes se amusava con dulcissime juvene animales in le parcos.
Un massa de familias vadeva a picnic, a plagias o a campos idyllic. Celibatarias colligeva flores in le pratos.
Le durata del labor esseva abbreviate a quatro horas per die.

Multe Tyu'kais remaneva al Terra e ageva como un policia del sorta e anque manovrava avantiate machinas agricultural e automatisate fabricas le quales produceva toto lo que pie homines poterea besoniar.

John esseva incantate del charisma de Jesus e converteva al christianismo jam quando le nave spatial esseva al via al Terra. Dunque ille poteva remaner in le paradiso al Terra. 

Ille reganiava su corpore physic e retornava a New York.
Ma su illusiones esseva rumpite quando ille con terror debeva spectar como le grattacelos de Manhattan esseva demolite e reimplaciate de villas campestre e jardines ubi arbores fructifere esseva plantate.

Un die, quando John tristemente promenava trans Central Park, ille per hasardo incontrava Donald Trump.
Ambes deveniva agradabilemente surprendite, ma tosto comenciava discuter le nove ordine mundial:
-Io es multo disappunctate con Jesus! Trump exclamava. Ille ha destruite toto lo de que nos americanos nos ha honorate: nostre libertate, nostre armea e nostre economia! Io non plus pote pagar con mi dollars, tote botecas solo accepta liras vatican.
-Io ha satis del musica choral, John interloqueva. Io nusquam pote trovar un guitarra electric, solo guitarras con cordas de nylon. Nemo plus joca musica rock, solo obras classic e cantos folkloristic!
-Wall Street ha disparite! Trump gemeva. Le bursas es claudite! Le millionarios ora solo son homines ordinari!
Il non ha whisky o cigarros! Io me habeva imaginate le paradiso in un altere maniera!
-Que nos facera? John demandava anxiosemente.
-Io ha un plano, Trump diceva confidentemente. Io facera America de novo magne! Io ha parlate con certe amicos del passato.
Nos viagiara a Jerusalem e facera Jesus un offerta le qual ille non potera refusar. Esque tu me accompaniara?
-Si...que vos facera?
-Tu videra quando nos arrivara! Donald Trump ponera toto in ordine, Trump diceva triumphantemente.

Le sequente septimana, Donald Trump, John Viotti e un delegation de un decena ex-interprenditores e politicos american viagiava a Jerusalem con un volo regular del Tyu'kai. On les admitteva un audientia presso Jesus.
Trump se levava e parlava:
-Ave, mi Senior e Salvator, Trump salutava Jesus.
-Ave, amico, Jesus diceva. Qual cosa ha tu super tu corde?
-Io es hic pro parlar al conto de mi populo. Nos vole proponer certe reformas politic, social et economic, le quales profundera nostre celeste felicitate.
-Vermente? Que isto significa?
-Nos vole reconstruer nostre grattacelos. Manca a nos le mirific vista de nostre alte edificios del passato.
Nos anque vole recomenciar le extraction de carbon e oleo de schisto, reconstruer le muro al frontiera con Mexico e reintroducer nostre valuta, le dollars. Nos senti tamben que nos non plus besonia le occupati.... pardono, assistentia del Tyu'kai. Nos non va protestar si illes lassa le SUA.
-Isto es multo inusual e drastic demandas. Infortunatemente io non pote conceder iste petition.
-Io te pete, Jesus! Le domo del Senior ha multe habitationes, nos solmente vole arrangiar nostre camera secundo nostre proprie gusto. Nos es bon christianos, in nostre proprie modo peculiar.
-Io non vole haber discordia in mi grege. Nos omnes es partes del mesme corpore. Le mano dextere debe saper que face le mano sinistre, e le pedes debe ducer le capite al loco ubi illo debe arrivar.
-Nostre manos nunquam peccara e nos sempre vade al correcte destination. Que nos pote facer pro te, assi que tu poterea conceder nostre petition?
-Io besonia nihil de vos. Le voluntate de Deo se ha realisate. Toto es perfecte. Omne cambiamentos serea pejorationes.

Trump reguardava John de transverso, surrideva subtilmente e palpebrava con un oculo. Pois ille de novo se verteva a Jesus:
-Salvo nostre proprie besonios e desiros, il anque ha un motivo altruistic pro mi petition, ille continuava. Il se tracta del benesser e securitate del tote le mundo.
-Vermente? diceva Jesus alleviante le supercilios. E que es iste motivo?
-Forsan tu sape, que le deos grec ha un base al facie celate del luna.
-Si, io lo sape. Quanto a me, iste idolos pote resider al orbe pulverose. Illes nunquam potera revenir hic! Jesus diceva resolutemente.  
-Io ha audite de un fonte credibile que illes ha disveloppate un nove super-arma, le qual pote neutralisar tote le systemas de defensa del Tyu'kai e anque le defensas militar human. Illes tosto es preste a attaccar. Il ha solmente un modo de stoppar los.

Jesus se hastivemente levava de su throno, multo agitate:
-Dice me! Como nos poterea stoppar los?
-Le deos grec debeva abandonar le mundo quando le pollution atmospheric deveniva troppo grave. Illes son 

un genere delicate, con organos respiratori multo fragile. Asthma sever les colpava e illes quasi suffocava. Illes debeva abandonar le Olympo e diriger su carros ad astros.
-Ma como illes respira al Luna?
-Illes ha construite un citate coperite e camouflate con un atmosphera isolate, toto pur. Trump faceva un pausa. Tote le sala taceva. Pois ille continuava:
-Le atmosphera del Terra nunc ha devenite multo pur proque le industrias traditional e le automobilismo es deponite.
Dunque Zeus, Merkurio, Hermes e le alteres alora vide un chance a revenir.
Pro stoppar les nos debe polluer le atmosphera e le mares tamben, assi que Poseidon anque sera discoragiate.
Il serea regrettabile si tote le mundo deberea revenir al vetere modo de viver, assi nos americanos nos offere de prender cura del defensa mundial.
Ancora un vice nos salvara le mundo. Nos plenara le aer con dioxydo de carbon e le mares con discargas de petroleo e con plastico. Toto isto solmente proque tu regno sia sempiterne, Jesus Christo!

Jesus collabeva a su throno, con bucca semiaperte. Pois ille lo claudeva, surrideva e reguardava Trump teneremente:
-Tu es mi plus fidel discipulo. Io lavara tu capillos con oleo del plus exquisite olivas!
Trump faceva un grimasse:
-Isto non es necessari! Isto ruinarea mi legendari pectinatura!
-Mi amico, tu ha manos libere. Que America sia le gladio de Deo que tenera a distantia le idolos!
-Gratias Jesus, Trump diceva e se inclinava inaccostumatemente.

Post un breve tempore comenciava le reedification del SUA. Multe interprisas esseva revivificate, multe personas deveniva empleate. Fabricas e domos esseva erigite in un tempo rapidissime. Campos petrolifere e minas de carbon deveniva plenate con grande machinas.
Nove grattacelos plenava le urbes. Le commercio al bursa recomenciava. On annunciava electiones. Le republicanos e le democrates lanceava su candidatos. Donald Trump non poteva candidar, proque ille jam habeva governate durante duo cadentias.
Ma ille absolutemente voleva governar ex le coulisses e dunque faceva un offerta a John Viotti: si John devenirea presidente ille haberea toto lo que ille desirava, si ille realisarea le politica de Trump. John acceptava isto.
Trump proclamava in tote medias que John Viotti esseva de grande adjuta in le processo del reganiar le libertate e independentia de SUA, e facer de novo possibile realisar le sonio american.
Le populo esseva felice que illo poteva retornar a su vita normal e eligeva John como presidente. Ille maritava un belle e juvene femina e plenava le camera oval con preciose guitarras electric.

Un vespere, post un hectic die plenate de appunctamentos, John sedeva in le camera oval e se relaxava, sonante su plus preciose guitarra, un Gibson Les Paul. Subito toto deveniva nebulose e ille evanesceva. 

Quando ille se eveliava ille jaceva in le lecto in su appartamento. Ille esseva humide de sudor, ma le febre habeva disparite. Debile e tremulante, ille se levava del lecto e iva al fenestra. Foras de illo, ille videva le mesme strata que ille habeva vidite durante annos. Ille vadeva al cocina e bibeva un Coca-cola. Ille habeva fame e proque le refrigerator esseva vacue, ille telephonava a su pizzeria favorite e ordinava un Margherita. Ille aperiva le TV e spectava le bulletin de novas. 

Le republicanos e le democrates ancora querelava super le budget. Le guerra commercial con China continuava e le New England Patriots habeva vincite le Super Bowl.
John se inclinava a retro in le sofa e diceva a se mesme:
-Si...isto vermente esseva un sonio. Un sonio tanto peculiar.....Tanto realistic....


Su monologo esseva interrumpite per le campanetta de porta. Probabilemente isto esseva le currero de pizza!
Quando John aperiva le porta ille critava perplexemente, prendite per terror: Ante ille stava Chimalpahin Quauhtlehuanitzin con un carton de pizza in su manos.


Jan 15, 2019

Cosmic contemplationes



Trans le immense
largessas del universo
vibra le concerto cosmic
Stabilemente revolve soles,
planetas, lunas, meteoros
Augustemente rota galaxias
circum su pesante
centros de gravitation

Telescopios observa
le rotation del firmamento
Le stellas deveni lineas circular
ma evanesce quando veni le alba

Milliardos planetas
circum milliardos stellas
in milliardos galaxias:
Cata un sona su parte
in le polyphonia galactic

Nebulosas crea
magnific obras de arte
al nigre paletta spatial
Immensemente lentemente
le imagines se transforma

Detra le nebulosas
se occulta astros numerose
e detra le astros
plus de nebulosas

”Le stellas es tanto numerose
como le granos de sablo al plagia”
io pensa quando io vade
in vespere presso le mar
e admira le domo celeste

Le stellas me specta
e io specta illos
vidente luce ancian
e forsan nostre futuro

Stellas jalne e rubie,
debile e forte,
mitte su lumine al eternitate
ubi illo viagia trans eones
ab galaxia ad galaxia

Le stellas voca nos
sed illos es tanto distante
Nostre naves es troppo
micre e fragile,
ma sperabilemente un die
nos los attingera

Le luna, le plus proxime vicino
a transverso del celo lento cammina
ma le astros static remane
in illusori immobilitate
nam nihil es toto sin movimento

Le horologieria gigantic
del galaxias spiral
tictaca durante milliardos de annos
Illos specta como astros nasce e mori
De tempore in tempore supernovas
illumina le bracios colossal

A vices collide le galaxias
in catastrophes gigantic
Stellas cambia direction
Nove trajectorias se establi
In le destruction de lo vetere
alco nove es create

Tempestas solar jecta via
radiante cascadas de luce
que inunda le terra
e sabota nostre electronica

Un stella cade:
un meteorite
es comburite in le atmosphera
Io formula un desiro:
que un die nos sera
stellas que nos lanceara
in alto al cosmo

Nonobstante le enorme massa
de tote le corpores celeste
le universo in general es vacuitate
nam le distantias es tanto enorme
que on non los pote comprehender

Le duo sondas Voyager continua su viage
ultra le systema solar e le nube de Oort
Illos porta messages
de un humanitate imperfecte
que ha tante potential
al mesme tempore que intra se
illo porta le semine de su proprie ruina
Que vincera?
Le lumine o le obscuritate?
Oblivion o vita eterne?

Nos ha prendite le prime passos,
ponite nostre pedes al Luna,
forsan tosto Marte
Esque nos nos extinguera
ante que nos attingera
le spatio interstellar
o esque nos conquirera
le largores extense,
colonisara le infinitate,
creara multe generationes
que ganiara un perfection
de plus in plus magne,
deveniente esseres divin
que passa sempre nove frontieras
usque a facer tote le galaxia
le domo del humanitate?

Jan 6, 2019

Tempore liquide


Tempore liquide
flue trans mi sonios
Dece-novem pensatas
crea un torrente
in mi mente somnolente

Le tempore es in le medio
Al longe del lateres
le horas flue
e cade al solo

Le secundas deveni guttas
de pluvia e de lacrimas
Fragmentos de pensatas
excoria mi visiones

Le horologio se dissolve
e lento evapora
Io inhala le fumo temporal
e senti le sapor del eternitate
solo un breve momento

Un lacrima rola
sur mi gena

Dormitorios

In mi sonio io esseva eveliate
e camminava trans dormitorios
con homines dormente
qui roncava con buccas aperte

Io habeva un lanterna
con un flamma languide
Io timeva le obscuritate

Io non poteva trovar le exito
Cata porta duceva a un nove camera
Io me sentiva de plus in plus
fatigate, fatigate, fatigate

In le ultime sala,
le ultime lecto era vacue
Io me poneva in illo
e me addormiva
ben que io esseva frigide

Similaritate Interlingua/Ido

Isto es le dece-prime parte in mi serie de comparationes inter Interlingua e altere linguas. 
In le previe comparationes
io ha comparate iste linguas:

Italiano (Similaritate: 80 punctos/percentos)
Latino (Similaritate: 73 punctos/percentos)
Espaniol (Similaritate: 65,5 punctos/percentos)
Portugese (Similaritate: 64 punctos/percentos)
Romaniano (Similaritate: 58,5 punctos/percentos)
Esperanto (Similaritate: 55,5 punctos/percentos)
Francese (Similaritate: 49,5 punctos/percentos)
Anglese (Similaritate: 31 punctos/percentos)
Germano (Similaritate: 24,5 punctos/percentos)
Russo (Similaritate: 17,5 punctos/percentos)

Pro anglese e espaniol io primo usava differente vocabularios del cento parolas plus commun. Ma il esseva difficile trovar un tal lista pro portugese. In vice io trovava un lista con cento parolas interessante e representative, e decideva usar lo pro tote le comparationes. Dunque io usava iste lista pro facer nove comparationes pro anglese e espaniol.
Le lista veni de iste adresse:
https://www.portuguesepod101.com/portuguese-word-lists/?page=1

Grande similaritate da 1 puncto, similaritate partial 0,5 punctos e nulle similaritate 0 punctos. Usante le lista de 100 parolas on obtene un correspondentia inter le punctos e le percentos.

Evalutar similaritate e comprensibilitate inter parolas plus o minus similar es difficile. Si vos discoperi evalutationes erronee, per favor commenta e io va corriger le errores.
Quando io es insecur del pronunciation de un parola io usa forvo.com pro controlar lo.

Iste comparationes non es scientific, ma da un resultato approximative.

In iste decime parte io compara Interlingua con Ido:



INTERLINGUA/IDO/ESPERANTO/

SIMILARITATE IA-IDO/ESP-IDO

1. septimana - semano - semajno 0,5/1
2. anno - yaro - jaro 0/1
3. hodie - ca-die - hodiaŭ 0/0
4. deman - pos-morge - morgaŭ 0/0,5
5. heri - hiere - hieraŭ 1/1
6. calendario - kalendario - kalandrilo 1/0,5
7. secunda - sekundo - sekundo 1/1
8. hora - horo - horo 1/1
9. minuta - minuto -minuto 1/1
10. horologio - horlojo - horloĝo 1/1
11. poter - povar - povi 0,5/0,5
12. usar - uzar - uzi 1/1
13. facer - facar - fari 1/0
14. ir - irar - iri 1/0,5
15. venir - venar - veni 1/0,5
16. rider - ridar - ridi 1/0,5
17. vider - vidar - vidi 1/0,5
18. longe - longa - longa 1/1
19. parve (micre) - mikra - malgranda 1/0
20. bon - bona - bona 1/1
21. belle - bela - bela 1/1
22. fede - leda - malbela 0/0
23. difficile - desfacila - malfacila 1/0
24. facile - facila -facila 1/1
25. mal - mala - malbona 1/0
26. proxime - proxim - proksima 1/1
27. placer - plezuro - plezuro 0,5/1
28. salute - saluto - saluton 1/1
29. die - dio - tago 1/0
30. tarde - tarde - malfrue 1/0
31. nocte - nokto -nokto 1/1
32. toto (omne) - omno - ĉio 1/0
33. gratias - danko - dankon 0/1
34. no - no - ne 1/1
35. deliciose - delicoza - bongustega 1/0
36. io - me - mi 0,5/0,5
37. (io) es - (me) esas - (mi) estas 0,5/1
38. adeo - adio - adiaŭ 1/1
39. si - yes - jes 0/1
40. lunedi -lundio - lundo 1/1
41. martedi - mardio - mardo 0,5/1
42. mercuridi - merkurdio - merkredo 1/0,5
43. jovedi - jovdio - ĵaŭdo 1/0
44. venerdi - venerdio - vendredo 1/0,5
45. sabbato - saturdio - sabato 0/0
46. dominica - sundio - dimanĉo 0/0
47. maio - mayo - majo 1/1
48. januario - januaro - januaro 1/1
49. februario - februaro - februaro 1/1
50. martio - marto - marto 0,5/1
51. april - aprilo - aprilo 1/1
52. junio - junio - junio 1/1
53. julio - julio - julio 1/1
54. augusto - agosto - aŭgusto 0,5/0,5
55. septembre - septembro - septembro 1/1
56. octobre - oktobro - oktobro 1/1
57. novembre - novembro - novembro 1/1
58. decembre - decembro - decembro 1/1
59. zero (nulle) - zero/nulo - nulo 1/1
60. un - un - unu 1/1
61. duo - du - du 1/1
62. tres - tri - tri 0,5/1
63. quatro - quar - kvar 0/1
64. cinque - kin - kvin 0/0,5
65. sex - sis - ses 0/0,5
66. septe - sep - sep 0,5/1
67. octo - ok - ok 0/1
68. novem - non - naŭ 0/0
69. dece - dek - dek 0/1
70. caffe - kafeo - kafo 1/1
71. bira - biro - biero 1/0,5
72. the - teo - teo 0,5/1
73. vino - vino - vino 1/1
74. aqua - aquo - akvo 1/1
75. carne - karno - viando 1/0
76. porco - porko - porko 1/1
77. pullo - hanyuneto - kokido 0/0
78. agno - mutonyuno/agnelo - ŝafido 0,5/0
79. pisce - fisho - fiŝo 0/1
80. pede - pedo - piedo 1/1
81. gamba - gambo - kruro, gambo 1/0,5
82. capite - kapo - kapo 0/1
83. bracio - brakio - brako 1/1
84. mano - manuo - mano 0,5/0,5
85. digito - fingro - fingro 0/1
86. corpore - korpo - korpo 1/1
87. stomacho - stomako - stomako 1/1
88. dorso - dorso - dorso 1/1
89. pectore - pektoro - brusto 1/0
90. infirmera - flegistino - flegistino 0/1
91. empleato - employato - dungito 1/0
92. policiero - policisto - policisto 1/1
93. cocinero - koquisto - kuiristo 0/0
94. ingeniero - injenioro - inĝeniero 1/1
95. medico - mediko - kuracisto 1/0
96. gerente - direktanto/jeranto - manaĝero 0,5/0
97. professor - profesoro - profesoro 1/1
98. programmator - programisto - programisto 1/1
99. venditor - vendisto - vendisto 1/1
100. scriptor (autor) - skribisto (autoro) - verkisto, aŭtoro 0,5/0,5

Similaritate Interlingua/Ido 72,5 punctos/percentos
Similaritate Esperanto/Ido 69,5 punctos/percentos

Quanto grande es le similaritate inter Interlingua e Ido comparate con le altere linguas investigate usque nunc?

Italiano (Similaritate: 80 punctos/percentos)
Latino (Similaritate: 73 punctos/percentos)
Ido (Similaritate: 72,5 punctos/percentos)
Espaniol (Similaritate: 65,5 punctos/percentos)
Portugese (Similaritate: 64 punctos/percentos)
Romaniano (Similaritate: 58,5 punctos/percentos)
Esperanto (Similaritate: 55 punctos/percentos)
Francese (Similaritate: 49,5 punctos/percentos)
Anglese (Similaritate: 31 punctos/percentos)
Germano (Similaritate: 24,5 punctos/percentos)
Russo (Similaritate: 17,5 punctos/percentos)

Nos vide que Interlingua e Ido ha un grande similaritate in lor vocabulario, solmente superate de italiano, e al mesme nivello que lo con latino.
Le similaritate inter Interlingua e Esperanto es multo plus minor.

Il es interessante vider que Ido ha plus o minus le mesme grado de similaritate vocabular con Interlingua e Esperanto. Alora Ido ha substituite multe parolas de Esperanto con radices german, francese, artificial etc. con radices latin:

INTERLINGUA/IDO/ESPERANTO
30. tarde - tarde - malfrue
32. toto (omne) - omno - ĉio
75. carne - karno - viando
89. pectore - pektoro - brusto
91. empleato - employato - dungito

Alora, chronologicamente nos vide un movimento in iste tres linguas de plus in plus verso le vocabulario latino/grec:
Esperanto (1887)
Ido (1907)
Interlingua (1951)

Quanto al grammatica Ido es multo plus similar a Esperanto. Le lingua ha le mesme structura, con le differente classes de parolas sempre con termination al mesme vocal (-o pro substantivos, -a pro adjectivos etc.)

On ha le mesme systema de radices vocabular modificate per un systema de affixos.

Le verbos, como in Esperanto, fini in per exemplo, -is, -as, -os, pro designar le tempore passate, presente e futur. Ultra isto il ha certe differentias in formas grammatical e in le collection de affixos. Ambe linguas ha un grammatica stricto regular.

Le linguas fonte de Ido es francese, italiano, espaniol, anglese, germano e russo. Isto corresponde al linguas fonte e controlo de Interlingua (minus portugese).
Le differentia es que in Ido on non sempre ha seligite le parola le plus commun, como in Interlingua.
On ha retenite german parolas (de Esperanto) como "yaro", "morge", "danko", "fisho", "fingro" e "flegistino" e le anglese "yes".
Le esperanto-german "ŝafido" es reimplaciate con le franco-idoistic "mutonyuno".
Assi le suffixo de Esperanto, "-ido", que es le origine del nomine del lingua, es reinplaciate per "-yuno"!

Le infinitivos es plus similar a los de Interlingua, con le termination "-r":

INTERLINGUA/IDO/ESPERANTO
12. usar - uzar - uzi
13. facer - facar - fari
15. venir - venar - veni

In iste exemplo illos omne fini in "-ar". Isto es proque Ido ha duo formas del infinitivo que non existe in Interlingua:
le infinitivo passate "venir" e futur "venor".

Le numeros es assatis similar a los de Esperanto. Illos es curte e on dunque pote dicer longe series numeric rapidemente.

On non usa signos diacritic, como Esperanto. Per exemplo, in vice de "ĉ" on usa le digrapho "ch", e in vice de "ŝ" on usa "sh". Ultra isto certe litteras ha un altere pronunciation que in Esperanto.

Un interessante cosa in Ido es que le substantivos ha tres formas de genus: neutral, masculin e feminin.
Per exemplo:
Senior: Siorulo (-ul-)
Seniora: Siorino (-in-)
Senior o Seniora (non determinate): Sioro (nulle suffixo)

In Esperanto le forma masculin es le standard, e le feminin es marcate con le suffixo "-in". Per exemplo "patre" es "patro" e "matre" es "patrino".
In Ido on ha le parola "matro" e anque "patrino". Theoreticamente on poterea dicer "matrulo" (le matre masculin=patre) proque on pote dicer "patrino" (le patre feminin=matre) ma io non ha trovate iste forma.

Summarisante, nos pote constatar que Ido sta in medie cammino inter Interlingua e Esperanto in le vocabulario, ma quanto al grammatica illo es multo plus proxime a Esperanto. Assi Ido e Esperanto es in grande parte intercomprensibile.
Pro interlinguistas Ido es comprensibile forsan al nivello de latino o espaniol, ma le simple e regular grammatica e le grande similaritate in vocabulario significa que un interlinguista pote apprender Ido rapidemente. 


Dec 23, 2018

Bon Natal!

Imagine per Yelling Rosa


Bon Natal,
universal,
al interlinguistas,
scriptores e blogistas!

Natal Bon
a omnes qui son
enthusiastas linguistic
sempre optimistic!


Dec 14, 2018

Le cibo del iris



Hodie io vole mangiar
le cibo del iris:

Io mangia rubie
- isto es fragas

Io mangia orange
- isto es oranges

Io mangia jalne
- isto es bananas

Io mangia verde
- isto es salata

Io mangia blau
- isto es myrtillos

Io mangia indigo
- isto es Lactarius indigo

Io non mangia violetto
- isto es mi violas
que io pone in un corbe al tabula
presso mi cibo del iris

Le pluvia ha passate,
io specta in alto
al iris que dice:
bon appetito!

Dec 6, 2018

Le dansa del sufi



Aperi tu spirito
e lassa le celate beltate
effluer como radios
de un sol oblidate
que era retenite
troppo longe tempore

Torna te sin fin
in le dansa vorticose
del sufi
Quita le terra
e levita in alto
al celeste beatitude

Le ballo nunquam cessa:
Quando le musica mutesce
le anima ancora canta
trans le nocte
usque le alba 

Esseres del pais hibernal


Io es tanto fatigate
como le arbores
Illos dormi tote le hiberno
Nigre folios al solo
se misce con le gravella

Le vita prende un pausa
le spisse copertura
del obscuritate
inveloppa le esseres
del pais hibernal


Dec 5, 2018

Similaritate Interlingua/Esperanto

Isto es le decime parte in mi serie de comparationes inter Interlingua e altere linguas. In le previe comparationes 
io ha comparate iste linguas:

Italiano (Similaritate: 80 punctos/percentos)
Latino (Similaritate: 73 punctos/percentos)
Espaniol (Similaritate: 65,5 punctos/percentos)
Portugese (Similaritate: 64 punctos/percentos)
Romaniano (Similaritate: 58,5 punctos/percentos)
Francese (Similaritate: 49,5 punctos/percentos)
Anglese (Similaritate: 31 punctos/percentos)
Germano (Similaritate: 24,5 punctos/percentos)
Russo (Similaritate: 17,5 punctos/percentos)

Pro anglese e espaniol io primo usava differente vocabularios del cento parolas plus commun. Ma il esseva difficile trovar un tal lista pro portugese. In vice io trovava un lista con cento parolas interessante e representative, e decideva usar lo pro tote le comparationes. Dunque io usava iste lista pro facer nove comparationes pro anglese e espaniol.
Le lista veni de iste adresse:
https://www.portuguesepod101.com/portuguese-word-lists/?page=1

Grande similaritate da 1 puncto, similaritate partial 0,5 punctos e nulle similaritate 0 punctos. Usante le lista de 100 parolas on obtene un correspondentia inter le punctos e le percentos.

Evalutar similaritate e comprensibilitate inter parolas plus o minus similar es difficile. Si vos discoperi evalutationes erronee, per favor commenta e io va corriger le errores.
Quando io es insecur del pronunciation de un parola io usa forvo.com pro controlar lo.

Iste comparationes non es scientific, ma da un resultato approximative.

In iste decime parte io compara Interlingua con Esperanto:

1. septimana - semajno 0,5
2. anno - jaro 0
3. hodie - hodiaŭ 1
4. deman - morgaŭ 0
5. heri - hieraŭ 1
6. calendario - kalandrilo 0,5
7. secunda - sekundo 1
8. hora - horo 1
9. minuta - minuto 1
10. horologio - horloĝo 1
11. poter - povi 0,5
12. usar - uzi 1
13. facer - fari 0
14. ir - iri 0,5
15. venir - veni 0,5
16. rider - ridi 0,5
17. vider - vidi 0,5
18. longe - longa 1
19. parve - malgranda 0
20. bon - bona 1
21. belle - bela 1
22. fede - malbela 0
23. difficile - malfacila 0
24. facile - facila 1
25. mal - malbona 0
26. proxime - proksima 1
27. placer - plezuro 0,5
28. salute - saluton 1
29. die - tago 0
30. tarde - malfrue 0
31. nocte - nokto 1
32. toto - ĉio 0
33. gratias - dankon 0
34. no - ne 1
35. deliciose - bongustega 0
36. io - mi 0,5
37. (io) es - (mi) estas 0,5
38. adeo - adiaŭ 1
39. si - jes 0
40. lunedi - lundo 0,5
41. martedi - mardo 0
42. mercuridi - merkredo 0,5
43. jovedi - ĵaŭdo 0
44. venerdi - vendredo 0,5
45. sabbato - sabato 1
46. dominica - dimanĉo 0
47. maio - majo 1
48. januario - januaro 1
49. februario - februaro 1
50. martio - marto 0,5
51. april - aprilo 1
52. junio - junio 1
53. julio - julio 1
54. augusto - aŭgusto 1
55. septembre - septembro 1
56. octobre - oktobro 1
57. novembre - novembro 1
58. decembre - decembro 1
59. zero - nulo 1 (=nulle)
60. un - unu 1
61. duo - du 1
62. tres - tri 0,5
63. quatro - kvar 0
64. cinque - kvin 0
65. sex - ses 0,5
66. septe - sep 0,5
67. octo - ok 0
68. novem - naŭ 0
69. dece - dek 0
70. caffe - kafo 1
71. bira - biero 0,5
72. the - teo 0,5
73. vino - vino 1
74. aqua - akvo 1
75. carne - viando 0
76. porco - porko 1
77. pullo - kokido 0
78. agno - ŝafido 0
79. pisce - fiŝo 0
80. pede - piedo 0,5
81. gamba - kruro, gambo 0,5
82. capite - kapo 0
83. bracio - brako 0,5
84. mano - mano 1
85. digito - fingro 0
86. corpore - korpo 1
87. stomacho - stomako 1
88. dorso - dorso 1
89. pectore - brusto 0
90. infirmera - flegistino 0
91. empleato - dungito 0
92. policiero - policisto 1
93. cocinero - kuiristo 0
94. ingeniero - inĝeniero 1
95. medico - kuracisto 0
96. gerente - manaĝero 0
97. professor - profesoro 1
98. programmator - programisto 1
99. venditor - vendisto 1
100. scriptor - verkisto, aŭtoro 0,5

Similaritate Interlingua/Esperanto: 55,5 punctos/percentos

Quanto grande es le similaritate comparate con le altere linguas investigate usque nunc?

Italiano (Similaritate: 80 punctos/percentos)
Latino (Similaritate: 73 punctos/percentos)
Espaniol (Similaritate: 65,5 punctos/percentos)
Portugese (Similaritate: 64 punctos/percentos)
Romaniano (Similaritate: 58,5 punctos/percentos)
Esperanto (Similaritate: 55,5 punctos/percentos)
Francese (Similaritate: 49,5 punctos/percentos)
Anglese (Similaritate: 31 punctos/percentos)
Germano (Similaritate: 24,5 punctos/percentos)
Russo (Similaritate: 17,5 punctos/percentos)

Esperanto es le prime lingua artificial in mi comparationes. 
Illo esseva lanceate in 1887 per le ophthalmologista 
judeo-polonese Ludwik Lejzer Zamenhof.
Illo ha un grammatica toto regular e cata littera 
in le alphabeto sempre representa un phonema. 
A causa de isto il ha le litteras con "cappellos" e le
littera "ŭ", que es usate pro marcar diphthongos. 

Le accento es sempre al penultime syllaba.
Cata parola es distincte, assi il non ha homonymos. 
Per exemplo, in Interlingua "sol" pote significar le sol 
(que brilla a nos), un persona in solitude o le tono 
sol (=G). In Esperanto le sol que brilla es "suno", 
un persona in solitude es "sola" e le tono es G 
(legite como "go").
Omne le substantivos fini in -o, omne le adjectivos 
fini in -a e omne le adverbios fini in -e.
Assi parolas facilemente pote cambiar le classe de parolas.

Le numeros in Esperanto sona latinesc, ma Sr. Zamenhof se ha permittite un poco de libertate in lor formation:

60. un - unu 1
61. duo - du 1
62. tres - tri 0,5
63. quatro - kvar 0
64. cinque - kvin 0
65. sex - ses 0,5
66. septe - sep 0,5
67. octo - ok 0
68. novem - naŭ 0
69. dece - dek 0

Un cosa practic es que illos es multo breve, assi on rapidemente pote dicer grande numeros. Compara isto:

mil-okcent-okdek-sep (Esp) 6 syllabas
mille octo-centos octanta-septe (Ia) 11 syllabas 

Le infinitivos es un poco confundente pro un interlinguista. Per exemplo:

15. venir - veni

Le infinitivo in Esperanto sona como le presente in Interlingua. Isto es le causa proque io solo dava 
0,5 punctos. 
Le parola es le mesme, ma le grammatica confunde.

Un systema de multe affixos modifica le significantia del parolas. Per exemplo "mal-" significa "le opposito de". Assi nos ha

19. parve - malgranda
22. fede - malbela
23. difficile - malfacila
25. mal - malbona

Malgrado le origine latin de iste parolas, un persona 
que non cognosce Esperanto pote esser confundite 
de illos.

Le suffixo "-ido" significa "prole". Assi nos ha

77. pullo - kokido
78. agno - ŝafido

Le suffixo "-in" significa un femina. Assi nos ha

90. infirmera - flegistino

Un infirmero deveni "flegisto"

E "flegi" e le suffixo "-in" veni de germano. Esperanto prende le majoritate del parolas de latino/italiano, francese, germano e anglese. Sovente le parolas es abbreviate e adaptate al grammatica e phonetica de Esperanto.
A vices parolas debe esser modificate, pro evitar ambiguitates. Per exemplo "planeta" deveni "planedo", proque "planeto" poterea significar "un parve plano", proque le suffixo "-et" significa "parve".
Affixos pote esser combinate, assi que los mesmo pote crear parolas "impossibile". Si nos usa exemplos previe, nos pote construer "malplanedinideto" =le opposito de un parve prole de un planeta feminin.

Le parola pro toto: "ĉio", appertine a un systema correlatante artificial de parolas sovente usate:

Clicca al imagine pro aggrandir lo

Nos recognosce multe parolas latin in le lista. Nos anque ha parolas francese de origine latin, ma isto sovente los face difficile a recognoscer pro un interlinguista, proque illos es transformate in plure passos. Per exemplo:

46. dominica - dimanĉo (fr. dimanche)

Il anque ha typic parolas francese como:

75. carne - viando (viande, de lat. vivenda)

Nos trova plure parolas de germano:

2. anno - jaro (Jahr)
4. deman - morgaŭ (morgen)
29. die - tago (Tag)
30. tarde - malfrue (früh)
33. gratias - dankon (danke)
78. agno - ŝafido (Schaf)
79. pisce - fiŝo (Fisch)
85. digito - fingro (Finger)
89. pectore - brusto (Brust)
90. infirmera - flegistino (Pflege)
91. empleato - dungito (dingen)

Certe de iste parolas poterea esser de anglese, proque il ha similaritates inter germano e anglese: fish, finger.
Ma nos anque trova parolas purmente anglese como "jes" del anglese "yes" =si.

Le parola "dungito" veni del german "dingen", ma in le forma esperantistic illo anque resimila "dung" que e in germano e anglese significa stercore.

Nos trova un parola multo commun del greco (non includite in le lista de 100 parolas): "kaj" (και, pronunciate kié in greco) con le signification "e", como in "pomos e piras". Anque le plural "-oj" (fingroj=digitos) es inspirate de un forma plural del greco.

Le grammatica e vocabulario de Esperanto es vermente interessante, ma io debe limitar me.

Alora nos finira con le question: quanto comprensibile es Esperanto pro un interlinguista?
Naturalmente on recognosce multissime parolas, ma proque le grammatica es multo differente a lo de Interlingua, le comprension es multo limitate.
Le similaritate procentual del vocabulario placia Esperanto le plus proxime a romaniano, que anque ha un grammatica differente de Interlingua. Ergo io suppone que Esperanto es tanto comprensibile como romaniano (ma plus facile a apprender!)

Le proxime vice io comparara Interlingua con Ido. Isto es le Esperanto reformate. Como nos memora, "-ido" significa prole. (Le suffixos pote esser parolas independente in Esperanto!)
Esperanto, Ido e Interlingua es le tres plus usate linguas international auxiliar. (Esperanto essente multo plus grande que Ido e Interlingua)

Quanto dissimilar es Esperanto e Ido? Esque le vocabulario de Ido es plus similar a lo de Interlingua?
Nos videra in januario!