Tempus fugit

Tempore escappa 

Toto se cambia

Nihil peri

Tempore escappa

Homine passa 

Question remane

Estate auree

Le sol basia mi cute

In alto le celo blau e azur

Cata secunda es tanto dulce

Cata minuta es sucro pur

Nos dansa in sandalias

Calide ventos canta

Sub umbras del palmas

granas del amor nos planta

Nunc es estate,

un estate auree

Nos ha libertate

e amor flammee

Bibente limonada

nos conta historias

Cosas amusante

e belle memorias

Mi amicos melior

io ha con me

e Liliana, mi amor

- le scintilla auree

Fragrantia de gustose

cibo aere plena

Melodias amorose

accompania le cena

Libellulas susurra

quando le sol dispare

Meravilias se evelia

quando stellas appare

Nunc es estate,

un estate auree

Nos ha libertate

e amor flammee

Bibente limonada

nos conta historias

Cosas amusante

e belle memorias

Mi amicos melior

io ha con me

e Liliana, mi amor

- le scintilla auree

Prato de susurros

 

A un prato de susurros 

io cade del alto

Petalos ample

me captura, imbracia

Mille colores, 

ma nulle como le mie:

un reflexo versicolor  

de nubes saturate

Le color de amor

me face libere, disfrenate

Io ride e me senti

legier como un pluma

Io canta con aves,

levitante in fragrante

aere plen de fructos,

que balla e corusca

Fragas dice dulce enigmas

Lilios es cunate de cantos melismatic

Le stellas es horologios

con agulias de luce

Isto io vide

in mi sonio kaleidoscopic,

inhalante su messages

que expande mi sensos

An tu me vide 

inter tulipanes,

ubi le garrulo

conta fabulas,

mythos epic,

liquide veritates,

fracturate del prisma

de iste canto?

Meänkieli

Io trovava iste belle canto in meänkieli. Infortunatemente, le qualitate del video es mal. Io non trovava un melior video, ma iste canto ”Oonhän meilä vielä kieli” in alte qualitate del audio vos trova sub le texto, con le texto del canto anque recitate in svedese, e con un traduction in Interlingua.

Chronica publicate in Panorama in interlingua, no.4, 2023

In mi bibliotheca local labora un homine, nos pote nominar le Alex, qui parla meänkieli. Io faceva cognoscentia con ille quando io laborava pro le municipio le anno passate.

Meänkieli es un lingua que es parlate in le nord de Svedia, in le vicinitate del frontiera finlandese, e anque al altere latere del frontiera. Le lingua es proximemente apparentate con finnese, ma il ha numerose differentias quando al pronunciation, grammatica e vocabulario. Il ha plure parolas imprestate de svedese e anque certe vetere tractos dialectal finnese, le quales ha disparite del lingua standardisate in Finlandia.

Ora Alex vive in le vicinitate de Stockholm. Su filio vade a un kindergarten ubi on parla finnese (il ha un grande minoritate finlandese in Svedia, que inter alia ha su proprie scholas).

Le instructores ha le opinion que Alex parla un peculiar e distorquite forma de finnese con su filio. Ille me relatava le sequente dialogo:

-Contine te, Alex! Parla finnese correcte con tu filio!

-Ma io parla nostre lingua!

-Tunc, parla nostre lingua propriemente.

-Ma assi on parla nostre lingua.

Le caso es que meänkieli significa justo "nostre lingua", e in meänkieli e in finnese.

Meänkieli es un lingua official minoritari in Svedia. Il ha programmas in le radio e le television. Il ha litteratura, dictionarios e un periodico. Le organisation Svenska Tornedalingars Riksförbund - Tornionlaaksolaiset labora pro conservar le lingua. (Le Federation del Svedese Tornedalianos. Tornedalen es le provincia in le nord-est de Svedia ubi le majoritate del parlatores habita.)

Sed meänkieli es in periculo. Le majoritate del parlatores es de etate median o vetere. Illes conta proximemente 70.000. Le juvenes es plus attrahite del finlandese. E isto es justo le lingua que le filio de Alex audi in kindergarten - le finlandese standardisate.

Il es difficile superviver pro un micre lingua que es simile a un grande lingua. Le parlatores del grande lingua ha le impression que illo es solmente un dialecto curiose. Ma le parlatores del micre lingua cognosce ben le characteristicas de lor lingua, e illes ha su proprie cultura unic.

Un relation similar existe inter espaniol e ladino, le lingua del judeos espaniol, le quales deveniva expulsate post le reconquesta, e dispersate principalmente al altere paises mediterranee.

Le tertie exemplo es scots. Isto es un lingua que durante le medievo se ramificava del matinal medie anglese, quando le parlatores se trovava al scotic latere del frontiera e deveniva isolate del altere parlatores de anglese.

Poco a poco, illo se disveloppava a un distincte lingua, sempre plus differente de anglese. Ma durante le dece-sexte seculo le disveloppamento se reverteva, e scots deveniva trahite de plus in plus proxime al anglese standard.

Le grande linguas expande a costo del micre, e anque a costo de su proprie dialectos e linguas similar.

Ma le spero vive. Sempre plus de enthusiastas se ingagia pro adjutar le menaciate linguas superviver. E ben documentate linguas morte pote esser revivificate. Ma il anque es importante memorar se que linguas es plus que grammatica, phonetica e vocabulario. Illos anque es contos, traditiones, spiritualitate e un modo de viver. Illos nos adjuta rediscoperir nostre radices, in un mundo sempre plus mancante punctos fixe.

Oonhän meilä vielä kieli

Vielä kuuluu meän ääni

Väylää myöten laulu kulkee

Aalot vielä sanat kantaa

 

Vielä lyöpii meän syän

Ääniä oon vielä monta

Monta jokka laulun kuulee

Monta joita sanat koskee

 

Vielä löytyy rakhautta

Elävä oon vielä syli

Vielä syntyy voimaa uutta

Vielä uusi laulu soi

*

Ännu lever språket hos oss

Ännu hörs ju våra röster

Längs med älven färdas sången

Vågorna bär ännu orden

Ännu slår ju vårat hjärta

Rösterna är ännu många

Många som kan höra sången

Många som berörs av orden

Ännu kan man kärlek finna

Levande är ännu famnen

Än ska nya människor komma

sjunga nya sånger än

*

Le lingua ancora vive inter nos

Nostre voces ancora es audite

Al longe del fluvio, le canto viagia

Ancora le undas porta le parolas

Ancora batte nostre cordes

Ancora multes es le voces

Multes qui pote audir le canto

Multes qui es toccate del parolas

Ancora on pote trovar amor

Io remane in tu imbracio

Ancora nove fortia nasce

e un nove canto sona

Horologio digital con numeros roman

TEMPVS FVGIT

HORA XXIV

∶

MINVTA –

SEC –

DIES –

DIES MENSIS –

MENSIS –

ANNVS –

Odyssea spatial

Vita nunc non es facile

Regna obscuritate

Nos tenta ir al stellas

cercante dignitate

Odyssea spatial

Nos sera forte

Nos vide un nove luce

Amicitate nos da potentia

Odyssea spatial

pro humanitate

Nos vola al nove mundo

Domos nos edifica

Le mesme lingua nos parla

“Qui nos es?” — “Un humanitate!”

Nos incontra alteres

e los conta de

Tellus e sol,

le historia

Illes – extende lor manos

Pantheios

 

Comprende te mesme,

e le velo cade,

lo que tu cercava

ja spectava trans tu oculos

Tu non es

un gutta in le oceano,

tu es le mar

que sonia del gutta

Deo non es foras,

non in alto,

non detra

distante montanias

Comprende te mesme,

e tunc comprende Deo

Crede in te mesme,

e tunc crede in Deo

Deo es toto,

e tu existe,

le mesme substantia:

Pantheios

Rota del amor

Heri jecta

su umbra a me

Tu riso echoa

in mi mente ancora

Io audi le rhythmo

del horologio

ma intra me

tempore cessava

Facies passava

como trainos nocturne

Illos omnes hastava

a stationes distante

Nemo poteva

te reimplaciar

In cerebro

memorias rota

tenente le manos

firmemente,

ballante melancholic

dansas circular

Io vole retornar

al rota del amor,

al sensationes scintillante

que nunquam fini

Io vole un billet

al carosello,

elevar le sensationes,

sentir que io vive

Io vole circular,

cader, planar,

rider, plorar

Io vole sentir

le totalitate,

io vole volar

in le rota del amor

In le terra de lumine

Le celo ha un corona

auree e azur

Umbras lassa

sufflos murmurante

Tempore se funde

como glacie in igne

Le noctes incessante

flue sin fin

Sol hic io es

in le terra de lumine

desirante que tu

serea con me

Distante ardor

illumina le medienocte

Io mira le horizonte,

le sol que solmente

tocca le cimas

del calme abietes

I vole toccar te

ma in vice

frigide aere

me imbracia sin amor

Le pinos porta

habitos blanc

e canta melodias sufflante

Fluvios accompania

con tonos xylophonic

ma le parve miraculos

del natura incantate

non pote curar

mi solitude

Le mundo se torna

Le sol va disparer

ma tu tosto venira

e le autumno

devenira un nove estate

proque tu…

...tu es mi sol sol