Chronica publicate in Panorama in interlingua, no.2, 2023
In le mundo del musica, il ha un equivalente al traduction: le transcription. Similarmente como quando on traduce un texto de un lingua a un altere, on rescribe le notas musical in un plus o minus altere maniera, assi que illos pote esser usate pro sonar un altere instrumento. Iste processo es realisate in plure manieras. Hic alcun exemplos:
In le plus simple caso, le notas non debe esser modificate del toto. Per exemplo, on pote sonar le pecias pro clavicymbalo de J.S. Bach a un piano, directemente del notas original. Le equivalente lingual serea que on recita un texto in un poco altere dialecto. Le parolas es le mesme, ma sona differentemente.
In le secunde caso, on debe adaptar le musica. Forsan illo debe esser transponite, tote le tonos es movite un certe numero de passos, in alto o in basso, pro convenir al differente registro tonal del nove instrumento. A vices solmente certe tonos debe esser movite.
Un exemplo es quando on sona musica pro lut al guitarra. Le lut ha plus de cordas de basso, assi tonos sonate a illos debe esser transponite un octava in alto, quando possibile.
Le equivalente lingual a iste typo de transcription es quando on traduce a un lingua proximemente cognate, ubi solmente certe parolas es differente.
Un plus grande modification es le reduction. In tal caso on per exemplo condensa le musica de un orchestra a un minus grande ensemble, o un sol instrumento, o de un instrumento con plus grande possibilitates a un con minus grande possibilitates.
Un exemplo commun es que on adapta musica orchestral pro piano. Un famose reduction de iste typo es le transcriptiones pro piano de Liszt de tote le symphonias de Beethoven.
Naturalmente le musica deveni plus povre, quando illo perde le ric paletta de tonos del cordes, instrumentos de ligno, cupros, tympanos, e in le none symphonia mesmo un choro.
Ma con le adjuta de Liszt, le musica retene su spirito e atmosphera, ma in nove vestimentos.
Le equivalente lingual es quando on traduce de un avantiate lingua a un limitate lingua. Isto mesmo pote esser facite intra un lingua, per exemplo quando on simplifica un texto biblic, e lo adapta a infantes.
In le caso opposite, on transforma musica pro piano a musica orchestral. Tunc, isto non plus es transcription, ma arrangiamento. Le arrangiator usualmente adde extra partes al accompaniamento, assi que le differente instrumentos non debe sonar le mesme melodia. Le instrumentos del orchestra a torno sona le melodia del piano, e per le manos del experte arrangiator, in plus pote inricchir e accentuar le character del composition.
Famose exemplos de iste forma de transformation include le arrangiamentos de Ravel de Picturas in un exhibition per Mussorgsky e le arrangiamento de Glazunov de pecias de Chopin pro le ballet Les Sylphides.
Ma qual es le equivalente lingual? Un traductor non debe transformar un texto troppo. Quando on adde cosas on automaticamente deveni un coautor. Isto per exemplo pote evenir in poesia. A vices on debe facer grande cambios, pro retener le rhythmo e le rimas.
Io sempre ha essite fascinate del similaritates inter lingua e musica. In mi mundo interne, linguas e musica cata die se incontra e insimul crea poesia, cantos e multe altere belle cosas.
