Sentimentos semihumide

Le guttas de aqua se vaporisa

ante attinger le terra

Illos crea un nebula pensive

le qual vela le paisage sudante

Pesante aer disanimate reposa

al herba tan fatigate

Le symphonia minimalistic del grillos

echoa inter petras

Io sede a un stirpe

et excambia le ultime

frigide pensatas

a sentimentos semihumide

Linguas e dialectos

Il ha linguas e il ha dialectos. Qual es le differentia? Le definition deveni differente dependente del situation. Quando io studiava linguistica al Universitate de Stockholm un lector mentionava le concepto "dialectos Indo-europee". Isto me surprendeva proque isto facerea per exemplo hindi e islandese duo dialectos del mesme lingua. Al altere latere, hic in Svedia on parla del dialectos como skånska (scanianese) o stockholmska (stockholmese) ben que illos actualmente son quasi identic. Le plus grande differentia es le pronunciation.

Un rationabile definition serea que dialectos son duo o plure variantes del mesme lingua, que son intercomprensibile. Ma isto non es tanto facile. In iste caso, le politica joca un rolo clave. Norvegianos e svedeses facilemente comprende le un le altere, ma totevia parla linguas differente, proque illes vive in differente statos. Al mesme tempore Älvdalska, un dialecto svedese que es incomprensibile a omne altere svedeses, es considerate un dialecto svedese.

Le lingua commun in un pais, standardisate e usate del autoritates e del media, in le majoritate del casos, initialmente son dialectos, le quales ha devenite elevate a linguas national. Un exemplo es le dialecto de Toscana, includente le lingua in le qual Dante scribeva, que deveniva le base pro le lingua official de Italia.

Le comprension inter linguas e dialectos a vices es asymmetric. Parlatores del hollandese plus facilemente comprende parlatores de afrikaans que vice versa, proque afrikaans ha un grammatica plus simple que hollandese (ex le qual illo proveni).

Hic nos nos approxima a Interlingua. Nostre lingua pote esser comprendite sin grande problemas de parlatores de italiano, espaniol e portugese, e in certe grado de francese, romaniano e anglese. Ma iste linguas non es tanto facilemente comprendite de interlinguistas (si illes non los jam cognosce). Le grammatica, particularmente le conjugationes verbal, es le plus grande obstaculo.

Quando al vocabulario, Interlingua in certe senso es le opposito de un dialecto, si on considera le dialecto un lingua regional con parolas regional. Al contrario le parolas de Interlingua son maximalmente international. In certe senso, isto face le linguas romances dialectos de Interlingua, le qual anque pote esser considerate un lingua pan-romanic.

Forsan on pote parlar de linguas e dialectos anque in le mundo del linguas construite. Interlingua, Latino sine flexiones, Occidental e Lingua Franca Nova son in le major parte intercomprensibile e possibilemente "dialectos". Ido poterea esser un dialecto de Esperanto.

Alora le distinction inter linguas e dialectos es vage. Ma isto non me preoccupa. Io ama linguas e io ama dialectos. Quanto plus grande le variation, tanto melior, proviste que tamben existe un lingua international, facile e neutral, le qual possibilisa le communication sin frontieras.  

Publicate in Panorama in interlingua, No. 2/2015

Anates

Anates ha multe talentos:

Volar inter ventos,

Sur terra camminar

E naturalmente natar

Lepismas

Lepismas lucifuge

se cela in occulte angulos

Photophobic cercatores

de saporose amylo

sustene eones

celeremente serpente

luce evadente:

longanime lepismas

  

Le nove ordine

Tu te installava

in mi domo

e remobilava

mi vita

Facilsprakö

Viro: Hallo, parla io con senior Hoff?
Senior Hoff: Si, es io.
V: Que fortuna que vos parla mi lingua!
SH: Io parla multe linguas.
V: Io audiva que vos offere lectiones private del germano.
SH: Isto es correcte.
V: Io ha justo arrivate a Germania e io necessita 
apprender le lingua rapido. Mi amico me diceva que
on lo pote apprender in tres menses.
SH: Qual nonsenso! On necessita studiar intensivemente
durante plure annos pro apprender le nobile lingua german.
Grammatica, orthographia, pronunciation. E ultra isto:
omne le nuances lingual in le tresor litterari. 
V: Ma io non ha tanto grande ambitiones. Io solmente vole
apprender assatis pro poter communicar me con mi
collegas al interprisa de constructiones.
SH: Ah assi? Vos vole apprender nostre lingua ric a un
nivello primitive. Usar le sonor piano de cauda pro 
exequer monophonic cantos de cuna?
V: Io es pragmatic. Io vole laborar effectivemente hic
in Germania e ganiar moneta.
SH: Assi vos non vole leger le elevate pensatas de Goethe 
o approfundar vos in le inspirante strophes de Heine?
V: No, io non ha le tempore pro leger.
SH: Io lo regretta, ma io non insenia germano a un nivello
tanto basse. Ma io vos pote dar lectiones in un altere lingua, 
que es multo plus facile.
V: Vermente? Qual lingua es isto?
SH: Illo es un lingua construite, que io mesme ha inventate.
Illo se appella Facilsprakö.
V: Esque io lo pote apprender in tres menses?
SH: Vos lo pote apprender in un mense!
V: Isto non es possibile!
SH: Illo es multo facile. Le grammatica es totalmente regular
e pote esser summarisate in dece regulas, le quales pote
esser memorate durante solmente un medie hora.
Per exemplo: Omne substantivos fini con ö. Le parolas 
veni de ben cognoscite linguas como latino, germano e
turco. Assi le parola 'lingua' es 'sprakö' secundo le parola
german 'sprache', 'can' deveni 'kanö' secundo le parola
latin 'canis' e 'autumno' deveni güzö secundo le parola
turk 'güz'. 
Le vocabulario consiste de parolas radices le quales son
modificate per affixos. Per exemplo: le prefixo 'gegen'
modifica le parola assi que illo obtene le signification reverse.
Assi 'gegenkanö' es le opposito de can, il es: catto, e gegengüzö 
es le opposito de autumno, il es: primavera.
In iste modo le numero de parolas que on debe apprender
deveni dece vices minor comparante con linguas natural.
Ecce perque on pote apprender le lingua tanto celeremente.
V: Isto es phantastic! Ma proque io nunquam ha audite
de iste lingua?
SH: Probabilemente le causa de isto es vostre parve 
cognoscentia general. Le Union Universal pro Facilsprakö, 
UUF, ha arrangiate congressos international con participantes
de omne continentes durante plus que vinti annos. De facto
le proxime congresso comencia post un mense. Si vos 
comencia apprender le lingua nunc, vos pote participar
e jam tunc usar le lingua con eminente facilspraköistas. 
V: E quante participantes venira?
SH: Usque nunc 29 personas se ha inscribite.
V: Tanto pauc?
SH: Plure personas probabilemente venira. 
Nos in media sole esser 40 personas.
V: E quante personas in tote le mundo parla le lingua?
SH: Centenas lo parla fluentemente.
V: Io non pensa que Faksprako sera utile pro me.
SH: Illo se appella Facilsprakö!
V: Excusa me pro prender vostre tempore.
SH: Vos non vole apprender un lingua national accuratemente
e non mesmo le plus facile lingua del terra, al minus un poco,
alora que vos vole apprender? 
V: Io vole apprender un poco de germano, assi que io poterea
laborar in iste pais.
SH: Vostre scopos mundan e prosaic son poco inspirante 
pro mi mente elevate. Ergo nunc io vole dicer adieu!
V: Adeo, senior Folle!

Le veritate del corde

Nos sempre sera connexe

Nihil nos pote separar

Nostre amor es plus forte que le morte

Nos nos incontrava in iste mundo

e nos nos incontrara in un altere

e postea de novo in un altere

Le existentia se sempre cambia

e le amor cresce e se approfunda

Ab vita ad vita cresce nostre sentimentos

e nostre sagacitate

Le corde sape le veritate

Illo recognosce

le plus potente fortia del universo

Le plus alte cognoscentia

es ultra probas e logica:

Illo es experientia directe

Nos nunquam son sol

nonobstante que le nebulas del mundo

a vices vela nostre oculos

Quando le ruito se ha appaciate

e le quiescentia trovate su placia

on audi le perenne

melodia transcendental

que teneremente caressa le cute del anima

Nonobstante que nos sempre cammina

nos in cata momento son ubi nos debe ser

Cata passo es le prime e le ultime

Cata passo es le plus importante

Quando in nocte

nos observa stellas e galaxias distante

nos observa nos mesme in le passato distante

e in le futuro remote

Le firmamento specta retro a nos,

susurrante verbos in un lingua

que nos oblidava 

e ancora non ha apprendite

Le vita es un mysterio

proque nos solo vide fragmentos

Le totalitate es le responsa

Le partes in le totalitate

son le parve sentieros in le magne foreste

Ibi vade tu e io

circumferite del aura del amor

Que tu memorara que quando 

nos olim perdera nostre via

nos pote levar nostre capites

e spectar al stellas

Illos indicara le via

al oceano sempre vivente

Nunquam separate

Aqua caressa le petra

Caleface lo radios solar

A iste petra sede io,

un parte del totalitate

Nos nunquam era separate:

le mar, le petra e io

Nos nunquam nasceva

e nunquam morira

ma sempre, sempre nos transformara

Vita es transformation

de formas, information

Le natura crea e le natura destrue

sempre inricchente le spirito universal

Molle meandros

Le molle meandros del spirito

duce le pensatas a in le sentimentos

Los innobili con le lustro 

de pratos florante

Le paisage interior

es illuminate del diurne radios auree

Oblidate es le exanime luce del luna

Le pavor del tenebras es morte

Le pensatas ha trovate lor domo

Le sentimentos ha maturate

Tu e io e le mundo son le responsa

Le miraculo vive hic con nos

Corage e amor

Quanto plus odio il ha in le mundo,
tanto plus amor es requirite
pro restablir le balancia

Le odio veni ex timor,
alora que vos ha multo de corage,
e ancora plus de amor!

Quando le guerras devasta le mundo
nos debe cultivar le pace in nos mesme

Quanto plus populos confronta le un le altere
tanto plus nos debe rememorar nos
nostre commun ancestres african

Qual es le color del amor?

Qual es le color del amor, 

le color del dolor, 

le tinta de tu e le tinta de me? 

Insimul nos cerca 

le responsa al questiones 

in nostre emotiones

Verde dies, noctes gris, 

suave memorias de Paris, 

de Barcelona, de Venetia 

e del porto de Cádiz

Qual es le color? 

Qual es le color?

Qual es le color, 

le color del amor?

Tu basio es rosa, tu caressa es blau, 

tu parolas jalne com' le radios, 

radios del sol, radios del amor

Es jalne le color del amor? 

Tu pensatas son azur, 

je les aime, mon amour, 

sovente io vole revenir a te in Tours. 

E nostre amor es multicolor

Qual es le color? 

Qual es le color?

Qual es le color, 

le color del amor?

Dissimilitude

Nos parla le mesme lingua

ma non comprende le un le altere

proque nos proveni de mundos differente

Quando tu dice foco tu pensa del aqua

Quando io dice terra io pensa del celo

In mundos differente

le parolas ha dissimile significationes

Le plasticina del lingua es modellate

de manos alien

Remane similar in substantia

ma es remodellate

usque a irrecognoscibilitate

Nostre manos se incontra

Le mie es frigide ma le tue es calide

Io vole apprender tu lingua

Spectante le homine

Quando io spectava le oculos del homine

io videva inquietude

Quando io spectava su facie

io videva fatiga

Quando io spectava su bucca

io videva desiro

Quando io spectava su capite

io videva un oceano de pensatas

In su spatulas io videva dolor

Quando io mirava su corde

io videva pavor

ma quando io lo scrutinava

io videva suspiro

In le centro del corde io videva le anima

Su substantia era pur amor

Le refugiatos

Le mundo presente manca limites

Le homines son pavorose e confuse

Illes sape qui illes era

ma non qui illes devenira

Le odio es vetere e predicibile

ma al latere de illo, 

inexpectate amicitates son nascite

Alcunos aperi lor corde e vole adjutar

Alteres claude le frontieras

timente le menacia celate

Le torrente human sempre trova nove vias

Le morte de un homine es un tragedia

ma le morte de multe homines es pur statistica

Le un oculo es aperte ma le altere es claudite

Si solo existe un Deo,

proque il ha tante religiones?

Si Deo es plen de amor o misericorde,

proque su creaturas occide le un le altere?

Quanto longe nos debe suffrer

ante que maturara nostre sagessa?