Domo calde

Io ha facite un video con iste poema in Toki Pona, usante quatro differente
systemas de scriptura: latin, sitelen pona (scriptura ideographic
inventate de Sonja Lang pro Toki Pona), kanji e hiragana (Japon) e cyrillic.

 

moku lon supa

tenpo suno li pini

tomo seli kin

Hic nos vide similaritates lexical inter Toki Pona e Interlingua:

tenpo=tempore, suno=sol, pini=fini, tomo=domo

(Le fonte del parolas latinesc in Toki Pona es Esperanto.)

Al ponte

Al ponte, in le luce del lampas

quietemente io audi

le delicate susurros del fluvio

Le celo lento perde su lustro

e le lumine del lanternas 

deveni plus forte

e lava le ponte 

con radios jalne e rubie

Le nubes passa, 

le aqua passa,

le homines passa,

ma io remane:

-proque io attende te

Io ha apprendite Toki Pona

Io ha apprendite le lingua Toki Pona.

https://ia.wikipedia.org/wiki/Toki_Pona

Con un vocabulario de 123 parolas e un facile grammatica e phonetica

illo es un del plus facile linguas del mundo a apprender.

On dice que on lo pote maestrar post circa 70 horas de studio.

Evalutante mi proprie experientia, io debe constatar que isto sembla esser ver.

Proque le parolas ha plure significationes dependente del contexto e pote esser combinate pro crear nove conceptos, on in practica ha un vocabulario de plure milles parolas.

Per exemplo "tomo tawa" ("domo movimento") significa "automobile".

"tomo tawa telo" ("domo movimento aqua") es un nave.

"jan pona" ("persona bon") significa "amico". Assi on non pote distinguer

inter un bon persona e un amico.

Un altere composite parola ambigue es "toki musi" ("parlar de arte") que pote significar e un canto e un poema.

"musi" pote significar e arte e amusamento.

Un grande restriction es le nomines de animales. Per exemplo "soweli" significa ulle mammal. Alora como distinguer inter un catto e un can?

Certe animales es plus facile a distinguer. Io lo realisava quando

io legeva un articulo super le "soweli pi lawa sewi" ("mammal de capite alte"). Pote vos divinar qual animal es isto?

https://tokipona.fandom.com/wiki/soweli_pi_lawa_sewi

Plure parolas functiona e como substantivos, e como verbos, e como

adjectivos. Alcun exemplos con "pona":

mi pona = io sta ben (adjectivo)

mi pona e tomo tawa = io repara le auto (verbo)

pona li pona e mi = positivitate cura me (substantivo e verbo)

pona! = ben! (interjection)

Isto es facile a comprender in phrases breve, ma in plus longe phrases con multe conceptos composite, on debe concentrar se pro poter deschifrar le message.

Ma le plus bon Toki Pona es le simple Toki Pona.

Le scopo del lingua non es devenir un idioma complete e avantiate.

Le scopo es simplicitate.

Le creator del lingua, Sonja Lang, lo usava pro decelerar su pensatas, viver in le momento e pensar positivemente.

Quando on debe simplificar su pensar, on pote discoperir su structuras fundamental e filtrar via omne le cosas non importante. On debe esser sincer. On non pote celar le veritate detra elaborate formulationes sin substantia.

In mi caso, io voleva probar le lingua como un instrumento de creativitate.

Potera io scriber poemas in iste lingua? - io demandava me mesme.

Le responsa es: si! Io poteva scriber poemas. Ma illos deveniva differente

que si io los scriberea in Interlingua o un altere lingua.

Quando restringite, le creativitate trova nove vias. Le nove parolas crea connexiones inter se e per isto nove pensatas. Le simplicitate es belle.

In basso vos pote leger duo poemas, le quales io presenta e in Toki Pona e in Interlingua.

Al photographias accompaniante io ha usate le scriptura hieroglyphic "sitelen pona", create per Sonja Lang. Cata symbolo representa un parola.

Io anque ha create explicationes ubi on pote vider le texto in toki pona (scriptura latin e sitelen pona) e in Interlingua, parola post parola.

Io ha scribite plure poemas in Toki Pona, le quales io potera presentar a vos durante le menses veniente, si vos lo vole.

Le sono del aqua

Interlingua:

Le sono del aqua
sana mi anima
Le tepide aqua
flue al foreste
Mi suave sentimentos
simila le sono del aqua
Le spirito del aqua
es in me

Toki Pona:

kalama telo
li pona e kon mi
telo lete lili
li tawa ma kasi
pilin suwi mi
li sama kalama telo
kon pi telo
lon insa mi 

Clicca al imagines pro aggrandir los.

Le chassator de dragones

Interlingua:

Le chassator de dragones

se approximava al grotta

Le dragon esseva al interior

Le chassator entrava al grotta

Illes combatteva durante un longe tempore

Quando finiva le combatto, le dragon exiva

ma su capite esseva lo del chassator

e le corpore lo del dragon

Le capite diceva: io vinceva super toto mal

Toki Pona: 

jan alasa pi akesi seli

li tawa tomo kiwen

akesi seli li insa

jan tawa insa tomo kiwen

tenpo mute la ona tu li utala

utala li pini la kama akesi seli

taso lawa ona li lawa pi jan alasa

sijelo ona pi akesi seli

lawa li toki ni: mi anpa e ike ale 

Clicca al imagines pro aggrandir los.

Stellas de amor e spero

Le universo es obscuritate
ma le stellas,
le micre punctos de luce
diffuse in spatio immense,
illumina le infinitate
e lo face belle, splendide

Non time le obscuritate
intra te mesme, intra alteres
tanto longe quanto scintilla
le stellas de amor e spero
in tu auguste spirito seren

Sonata lunar

In luce lunar

digitos cerca lor via inter claves

Le diurne dolos

in nocte trova reposo

Molle melodias consola le compositor

Tonos diffuse

son necate in sibilante susurro

ma illos son belle e perfecte

in le mundo de ideas

Notas crea parve undas al papiro

Trioles luctante vade in alto

con fortias deperiente del spero

Le gaudiose dies ha finite

e l'obscuritate es inclemente

Jam le sol se ha ponite

e le luna fugi trans le firmamento

Ma le musica continua sonar

cantar e consolar

Tonos plena le nocturne vacuitate

con obras de un homine solitari

Illos crea vibrante sculpturas aeree

que plana via ad assetante cordes,

de homines distante,

in quales illos sonara

tanto longe quanto remane

spiritos compassionate

sub le lugubre

pallide, languide

luna

Un poco de amor

Car amico,

Le amor nos circumfere cata die

Plus sovente illo non es forte e grandiose

ma veni in moderate morsellos

e nos da un poco de quotidian felicitate

Le amor es su proprie gratification

Illo nos da placer, gaudio,

suspiro e dolor

Illo da le vita color

Illo crea le contrastos

que es le condition pro ver experientia del vita

Illo nos da le sensation de unitate e fusion

que reflecte le fortia

que tene cosmos in su manos

Ma nos vive in un mundo

ubi le amor es complicate

Illo es miscite

con multe negative sentimentos

como timor e jelosia

Le amor pur es un sonio

que vive in mi spirito

e in le tue

Cordialmente,

Marcus

Spatio ultra parolas

Si tu experientia

lo que te circumfere

como ver e vivente poesia

toto deveni

immensemente significante

Le poeta experientia le vita

directemente

e solmente post isto

veni le parolas

Le magia es ibi

ante que nasce le verbos

ma le verbos

pote revocar le lector al magia

Le parolas non es le scopo,

illos solo son flechas

que indica le cosas importante

Quando on entra le experientia

del consciente presentia

on debe disvestir se del parolas

e lassar los ante le porta

Io crede que nos ambes ha essite

in iste spatio ultra le parolas

Ibi il ha pace e beatitude

Io la ha essite

solmente curte momentos,

toccate lo

con mi tremulante manos,

ma forsan un die io osara entrar

con tote mi corpore e anima

e postea retornar...

...transformate

Le palmas de Las Palmas

Isto es un chronica publicate in Panorama in interlingua, no.6, 2017. Illo reflecte mi impressiones del 22e Conferentia de Interlingua del UMI in Las Palmas in 2017.
Tosto comenciara le 23e Conferentia de Interlingua in Praga. Forsan illo anque inspirara un nove chronica de mi parte. 
(Fonte del photographia: Wikipedia, https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Las_palmas_gran_canaria_parque_san_telmo_2005.jpg)

Le palmas de Las Palmas vacilla in le calorose vento oceanic. Undas sensual caressa roccas, plagias e homines natante. Le citate pulsa de vita: parla, crita, klaxona e ride.
Inter casas nove e vetere, domos ric e povre, desde centenas le lingua espaniol echoa, plus recentemente miscite con un plethora de linguas del touristas.
Ma recentemente un nove lingua appareva al stratas, hotels, restaurantes e plagias de Las Palmas: Interlingua, le soror de espaniol, se faceva audite, et occurreva de novo le magia de communication interlingual. Interlinguistas e canarios parlava e comprendeva le un le altere.

Conversationes, discussiones, camminatas, excursiones. Septe dies de Interlingua del matino al nocte: un extendite curso de conversation. Labor e amusamento in un felice maritage.

Scientistas ha constatate que Las Palmas ha le melior climato del citates del mundo. Esseva nos in le paradiso? Saporante le suave fructos local, sentiente le sablo del plagia sub nostre pedes, gustante vino, smoothies e aqua de Firgas (con gas o sin gas, secundo le gusto diverse del gruppo), nos divideva experientias, transformante a Interlingua nostre sentimentos e pensatas.

Interlingua debe esser un lingua quotidian, non solmente theoretic. Assi nos sempre trovava nove parolas a traducer quando nos explorava le ricchessa natural, cultural e culinari de Gran Canaria. Como traducer isto? Como traducer illo? Existe iste parola in le dictionario?

Duo autos blanc gira al longe del stricte camminos serpentin del montanias. Riscante nostre vitas, celante nostre horror, nos vade a Teror. Le parking in Teror evelia pavor. Il es quasi impossibile entrar, sin grattar le lacca. Ma al fin isto succede e nos pote regratiar le fortias divin pro lor clementia, in le Basílica de Nuestra Señora del Pino.
Le seniora del Pino vigila super nos, assi sin accidentes nos reveni al hotel.

Inexpectatemente veni le crepusculo. Le sol se pone in hasta.
In le vespere le citate luce in le mar. Le pharo se torna, disseminante su lumine al abysso oceanic. Le undas sempre murmura, grillos discrete sona continuemente. Le tepide nocte da relevamento al corpores que tote le die baniava in sol.

Troppo rapidemente fugi le tempore quando nos nos approfunda in discussiones interessante. Inevitabilemente se approxima le medienocte, lento nos linguistas ambula al hotel. Bon nocte! Dormi ben!

Le somnolente luna guardava le reposante citate durante le horas nocturne. Nos dormiva, e soniava in Interlingua. Se approximava un nove die, portante nove ideas, nove possibilitates, nove incontros e renascite fortias creative a nostre lingua international, que sempre vive e trova nove vias.

Lacrimas in le rivo

Io sta apud le murmurante

rivo montaniose

Dolo e suspiro comprime le corde

Amar e dulce lacrimas

flue a basso del genas

e cade in le rivo

Prestemente le lacrimas flue via

con le torrente aquatic

Illos es battite contra petras,

caressate del herba

e jectate a basso de cascadas

Illos hasta preter villages e plagias

ubi infantes joca, curre e ride

Illos es tirate de vortices

preter quacante anates

e cygnos tacente

Quando le vespere se approxima,

le lacrimas flue a in le citate

al qual illos ha suspirate nocte e die

Illos reflecte le lumine de omne le fenestras,

le lustro del lanternas e le splendor lunar

Le calor del citate evapora le lacrimas

e le vento los porta retro al montanias

Illos reveni con spero e consolation

Io ancora sta apud le rivo montaniose

e subito senti lor fragrantia distante

Io claude mi oculos e dice un oration

Post un momento io aperi mi oculos

e reveni a mi parve cabana 

Pecunia e tempore

Alcunos dice

que tempore es pecunia

Tempore pote crear pecunia

ma pecunia non pote comprar

plus de tempore

Le homine povre travalia tote le die

pro un magre salario

Le dies es plenate de fatiga

e le noctes de inquietude

Le homine ric vide

como cresce e se multiplica su fortuna

Reposo, luxo e conforto le circumfere

Le melior doctores es disponibile

Ma le morte al fin

non pote esser

pagate o corrumpite

Comprension

Esque un humano
vermente totalmente
pote comprender
un altere humano?

Forsan le prime passo
verso comprension
es comprender
que on non comprende

Positiones de dormir

Le majoritate del homines prefere un position de dormir ante alteres. Io non es un exception. Ma io ha essite fortiate a modificar mi preferentias regularmente.

Initialmente io prefereva dormir a mi stomacho, le fronte a basso. Io imbraciava le cossino e me sentiva tranquille e confortabile. Post annos io totevia de plus in plus suffreva de dolores in mi collo. Durante longe tempore io pensava que le causa esseva le diurne jocar de guitarra, ma finalmente io comprendeva le ver causa: le position de dormir. Quando io jaceva al stomacho io fortemente torqueva mi collo al sinistre in un angulo particularmente non-ergonomic.  

Io esseva fortiate a tornar me al position dorsal. Isto esseva multo inconfortabile. Le sanitate del collo tamen se ameliorava e dunque io me accostumava a iste position e finalmente io lo prefereva.

Postea un femina se installava in mi domo. Post un tempore illa comenciava planger se del facto que io roncava. Como? Io non habeva le plus remote idea de mi roncar. Que esseva le causa?
Naturalmente, le position de dormir...

Io debeva repositionar me al latere e isto effectivemente stoppava le roncar. Ma le instante que io me jaceva al dorso, io comenciava sonar como un tractor ferruginate que ara un desiccate campo de secale. Assi, le sol option esseva habituar me a dormir al latere. Isto functionava. Toto indurabile.

Le femina se installava permanentemente e nos habeva un baby. Le prime anno illo jaceva inter nos in nostre lecto. Isto presentava nove difficultates pro mi position de dormir. Le baby besoniava un certe zona tampon pro poter dormir sin interferentias. Le largor del lecto esseva 160 cm. Le resultato deveniva que io debeva dormir al latere al bordo extreme del lecto.

Si io me tornarea al sinistre io eveliarea le baby e si io me tornarea al dextere io caderea al solo. Desde antea io esseva accostumate a mover me in le lecto durante le nocte, ma ora io debeva devenir rigide e retener un position fixe. Iste defia esseva le plus difficile usque tunc. Io debeva luctar un periodo ante que io poteva habituar me. Finalmente iste situation totevia pareva assatis normal.

Post un anno nostre filia comenciava dormir in su proprie lecto. Subito mi experientia esseva que io habeva large campos super le quales io poteva extender me.

Chronica publicate in Panorama in interlingua, no.5 2017