Anima e corpore

Le corpore es vetule

ma le anima es juvene

Le anima es vaporose

ma le corpore: ponderose

Le lingua del strumphes

Chronica publicate in Panorama in interlingua, no.6, 2022 

Le strumphes, anque cognoscite como le smurfes, es figuras popular in le cultura del infantes, in le comencio in bandas designate, e plus tarde in films animate. Illes es parve, blau gnomos, con bonettos blanc, que habita in un village forestal, in casas que ha le aspecto de fungos. Illes nasceva in 1958. Lor creator es le designator belgic Pierre "Peyo" Culliford.

Un peculiaritate interessante e amusante del linguage del strumphes es que illes sovente reimplacia differente parolas con le parola "strumph". Si il es un verbo isto deveni "strumphar", le adverbio deveni "strumphemente". Solmente le strumphes comprende le exacte signification de cata "strumph", ma nos alteres comprende assatis ben, con le adjuta del contexto.

Culliford inventava le lingua del strumphes, e le nomine del strumphes, in 1957, quando ille dinava con su amico, le designator André Franquin, qui designava inter alia Spirou e Gaston. Ille peteva Franquin de dar le le saliera, ma non immediatemente poteva rememorar se le parola pro saliera, assi ille spontaneemente inventava le parola de nonsenso "schtroumpf". In francese: "Passe-moi… le schtroumpf!", "Da me... le strumph". Franquin respondeva in le mesme maniera: "Hic es le strumph - quando tu ha finite strumphar, strumpha lo retro." Assi le amicos continuava parlar "strumph" le resto del fin del septimana.

In realitate, "schtroumpf" es pronunciate in francese como le parola german "strumpf", que significa "calcea". Esque Culliford cognosceva germano, o es isto un coincidentia? Le facto es que in le traduction german, le strumphes deveniva "Die Schlümpfe". In nederlandese illes se appella "De Smurfen", assi como in multe altere linguas. Le italianos prefere "I Puffi", le hispanoparlantes "Los Pitufos", le lusophonos de Portugal "Os Estrumpfes" e de Brasil "Os Smurfs". Le russos los appella "Смурфики", "Smurfiki", con un charmante suffixo diminuitive.

Proque scribeva io iste chronica? Lassa me explicar, in le lingua del strumphes!

Proque io stumpha linguas, e tamben le strumphes, il es natural que io strumpha le lingua del strumphes. Assi io strumphava: proque non strumphar un chronica que strumpha le phenomeno. Como sempre, on strumpha le majoritate del strumph al internet. Io strumphava plure differente strumphes in differente linguas, e al fin strumphava un texto, usante mi strumph. Postea io strumphava le texto un poco, e pois un poco plus. Al fin io esseva contente de mi strumph, e lo strumphava via al redactor.

Quando on joca con linguas, on pote explorar lor structura, possibilitates e limitationes. On pote facilitar o complicar le communication. On pote amusar, confunder o passar secrete messages a altere initiatos.

Le lingua del strumphes es un bon exemplo de como on pote stimular le curiositate de infantes pro linguas, in un modo jocose.

Mango tango

 Vole tu dansar mambo 

o prefere tu le tango? 

Forsan un rhythmic samba  

pro vivificar tu gamba?

 

Si tu viagia a Bahamas,

balla con un ananas 

E al costa de Biscaya,

valsa con un papaya 

Dansa mango tango 

con fructos dulce, exotic 

Illos attende, tote le rango 

e le musica es magnific 

 

Passante le canal de Panama,  

prende con te un banana 

Le mar vos va cunar 

e le sol vos va amar 

 

Si tu es lasse de cassava,  

gusta le guava,

plen de aromas e vitaminas 

Vos va ballar como ballerinas 

 

Tu besonia un amico?

Non oblida Enrico, le fico 

Un excellente dansator 

con movimentos plen de fervor 

Le rematores

 Le vita es sempre amar, amar

Tote le die remar, remar

Avante, retro, avante, retro

Salva nos, Sancte Petro!

Nos es rematores povre

ma le bracios ancor’ es forte

Iste nocte nos reposara,

quando tempesta nos cunara

Le arbores dansa

 Le celo se obscura

e deveni sempre plus gris

Le vento deveni feroce

e fortia le arbores dansar

 

Nordic estive frigor

refresca cute febril

In distantia echoa tonitros

del forte malleo de Thor

Le agulias glacial del pluvia

plena le aere, terra e verdura

battente terrificate folios

como extatic shamanes

 

Arbustos e brancas

balla un folle halling

Tote le natura vive,

illo batte, rota e gira

Thor e Njord jecta su donos

a Freya, sedente in su carro,

viagiante trans silvas sin fin

in le blanc nocte de Thule

Thor – le deo del tonitro in le mythologia nordic

Halling – acrobatic dansa folkloristic in Norvegia e Svedia

Njord – le deo del mar, tempore (meteorologic), ricchessa, commercio e piscar

Freya – le dea de amor, beltate e fertilitate, ma anque guerra

Thule – le region le plus al nord, secundo le grecos ancian

Cordes de vitro

Un vitro se rumpe facilemente

si non maneate prudentemente

Assi illo cordes resimila

quando odio los mutila

Le canto

In mi anima vive le musica

In mi corde vive le canto

Cantante, io parla con le vita

e cata die es significante

Con aer io plena mi pulmones,

e cerca mi proprie melodia,

lassa mi chordas vocal vibrar

Le guitarra da dulce harmonias

Io canta del sol ardente

que me saluta cata matino

e del pallide soror, le Luna

que in silentio trova su cammino

Canta con me iste vespere!

Adeo al sol, salute Luna!

Tene mi mano in frigide nocte

Le stellas nos da fortuna

Nostre animas le musica funde

Nostre cordes le canto uni

Quando nos canta, le vita es ver

e le gloria nunquam fini

Le sensualitate del cinque sensos

Io vole vider te

quando justo eveliate

e le sonios ancora plena

tu oculos soporose

Tu me reguarda e surride

pensante del die passate,

quando nos al fin poteva

de novo esser insimul

 

Io vole audir te

quando tu parla e ride

in le camera vicin,

quando tu susurra secretos

in mi aure,

como tu canta un poco

quando tu te vesti

 

Io vole sentir te

tanto proximemente

quando tu jace in mi bracios

Io vole sentir

tu peso super me,

tu corpore calide,

le rhythmo de tu respiration,

tu halitos in mi aure

e como tu longe capillos

titilla mi facie

 

Io vole sentir tu fragrantia

quando io duce mi digitos

trans tu justo lavate capillos

Illos fragra de flores primaveral

e me rememora del die

quando nostre amor le prime vice

displicava su folios

Io vole gustar te

de novo e de novo

Io es affamate

e nunquam sera satiate

Io vole biber tu nectare,

sentir te in mi bucca,

basiar te passionatemente

durante que le luna passa al celo,

gustar le petalos del rosa

quando tote le mundo dormi

e le unic cosa que existe

es nos duo e le nocte,

le nocte que deliciosemente

remane ancora

alcun horas

durante que tu e io

satia nostre sensos,

satia nostre fame,

voga insimul

in le calide mar del amor

ubi nulle terra

es in vista

Le lecto

Frida Kahlo pinge in le lecto.

Chronica publicate in Panorama in interlingua, no.5, 2022

Le lecto es forsan le plus importante loco de nostre vita. Ibi nos passa plus o minus un tertio de nostre vita.

Le plus habitual activitate del lecto es dormir. Le corpore reposa, sin mover se, e le mente cammina in le peculiar mundos del sonios.

A vices on jace in le lecto sin poter dormir, e se torque a tote directiones, non succedente trovar pace, durante que le pensatas remastica le evenimentos del die passate, o se perde in preoccupationes super le futuro incerte.

Interdum le lecto es le scena del expressiones physic del amor romantic. Duo corpores comparti un momento intime. Cute caressa cute, labios tocca labios, tenere parolas es susurrate in aures plen de expectation.

A vices colpa un maladia. Languidemente e febricitante, on de novo jace in le lecto. Sudante e tussiente on prende le temperatura e ingere medicinas.

In lectos eveni alcun del plus importante occurrentias del vita human.

In lectos nove vita es create (durante le acto sexual), in lectos (de hospital) homines nasce e in lectos homines mori. 

A multe homines gusta leger un poco ante de addormir se. Alcunes prende le telephono intelligente con se al lecto. Ma isto non es tanto intelligente, proque il es plus difficile addormir se quando on es stimulate de jocos e medias social. Le plus devote usatores del smartphonos se evelia plure vices cata nocte e controla le plus recente evenimentos in le fluxo incessante del internet.

Alcunes ha televisores in lor cameras a dormir. Illes specta programmas casual usque a que illes se addormi. Sovente illes non succede extinguer le apparato ante que Hypnos los prende al pais del somno. Tunc le televisor continua monstrar pelliculas accidental pro oculos claudite.

Considerante le facto que nos passa tante tempore in le lecto, il es importante haber un commode matras, pro haber un reposo optimal e un apte position de dormir. Forsan alcun lectores pensa que un commode matras es troppo car, ma de facto il ha alternativas a bon mercato e alte qualitate, per exemplo de un svedese interprisa global, le qual lassa le clientes mesme montar lor mobiles. Il non es mi objecto a facer marketing hic, assi io non vole revelar le nomine de iste interprisa.

Assi, un sovente ignorate ma importante factor pro attinger felicitate in su vita, es un commode lecto, preferibilemente in agradabile colores e motivos. Hic on pote dormir, erotisar, reguardar le television, esser malade o solmente jacer e pensar. Forsan mesmo participar in incontros e conferentias, con le adjuta de videotelephonia.

Quando on es preste a dormir, on fatigatemente se pone super le molle, recentemente lavate copertura, que dulcemente crepita. Postea le lecto es transformate a un vehiculo que nos prende al incantate pais de sonios, ubi toto es possibile.

Un oceano in un gutta

 

Io es un oceano

in un gutta,

 

un plagia

in un grano,

un silva

in un folio,

un humanitate

in un oculo, 

un universo

in un atomo